Bedrust bij een pacemaker implantatie.

algemene gegevens

Auteurs: Yvonne Buis en Nadine Spreen Brouwer (Amsterdam UMC, locatie AMC)
Autorisator: Femke van Brenk
Datum: jan 2019

de aanbeveling

• We doen de aanbeveling om na een pacemaker implantatie de patiënt 3 uur bedrust te
geven.
• Niveau van bewijs: A2

Stap 1: Ask

Klinisch Scenario

Binnen het Hartcentrum van het Amsterdam UMC, locatie AMC, vinden circa 150 pacemaker implantaties per jaar plaats. Deze patiënten hebben volgens het huidige AMC-protocol bedrust tot de
ochtend na de implantatie. De gedachte achter de bedrust is dat deze voorkomt dat de electroden
zich verplaatsen. Voordat de patiënt mag mobiliseren wordt de pacemaker doorgemeten, waarbij
wordt gekeken of de pacemaker het eigen ritme ziet, en naar de drempel en de weerstand van
de draad. Zo wordt bepaald of de electroden goed op hun plaats zitten en er geen sprake is van
zogenaamde lead dislocatie. Gebleken is echter dat in diverse ziekenhuizen binnen Nederland
verschillend met bedrust wordt omgegaan, variërend van helemaal geen bedrust tot bedrust tot
de volgende ochtend. Gezien deze praktijkvariatie is besloten te kijken wat de wetenschappelijke
literatuur hierover zegt.

PICO

P: Patiënten na een pacemaker implantatie
I: Bedrust
C:
O: Voorkomen van lead dislocatie

Stap 2: Acquire

De Zoekstrategie

Search: PubMed, Cochrane en CINAHL, tot oktober 2018.
Zoektermen: pacemaker, pacemakers, artificial pacemaker, cardiac pacemaker, biventricular pacemaker, bedrest, bed rest, bed rests, immobilization, mobilization, lead dislocation, dislocated leads,
dislocated lead, lead displacement.
Resultaten: 1 systematic review (SR)(1)
en 1 randomized controlled trial (RCT)².

Stap 3: Appraise

De Kritische Beoordeling

Methode van onderzoek:
Ceroni et al.()
publiceerden een SR met meta-analyse waarin zij 2 RCTs hebben geïncludeerd. In
totaal werden 166 patiënten geïncludeerd, 73 in de interventiegroep (3 uur bedrust na pacemaker
implantatie) en 93 in de controlegroep (24 of 36 uur bedrust na pacemaker implantatie). Deze SR
is kwalitatief goed uitgevoerd. Twee reviewers hebben onafhankelijk van elkaar de verschillende
stappen in de SR uitgevoerd. De auteurs hebben uitgebreid naar studies gezocht in zowel bestaande
databanken als in de “grey literature”. De vraagstelling is helder en de validiteit van de artikelen is
adequaat beoordeeld. Er was sprake van voldoende homogeniteit, waardoor een meta-analyse kon
worden uitgevoerd.
De gevonden RCT van Miracapillo et al.²
is opgenomen in de hierboven beschreven SR. Deze
onderzoekers publiceerden een studie met in totaal 134 patiënten. De interventiegroep bestond uit
57 patiënten die na plaatsing van de pacemaker 3 uur bedrust kregen en de controlegroep bestond
uit 77 patiënten die na plaatsing van de pacemaker 24 uur bedrust kregen. De randomisatie wordt
niet beschreven en opvallend is dat de groepen verschillend in omvang waren. Ondanks dit gegeven,
waren de groepen aan het begin van het onderzoek wel vergelijkbaar. In beide groepen waren
patiënten met single en dual chamber pacemakers geïncludeerd. Alle patiënten zijn geanalyseerd
in de groep waarin ze waren gerandomiseerd. Het onderzoek is niet geblindeerd aangezien dit niet
mogelijk is bij deze interventie.
De tweede RCT³
opgenomen in de SR includeerden 32 patiënten, 16 in de interventiegroep (3
uur bedrust na pacemaker implantatie) en 16 in de controlegroep (36 uur bedrust na pacemaker
implantatie). Deze studie lijkt goed uitgevoerd, hoewel niet alles helder wordt beschreven en
blindering onmogelijk was.

De Resultaten

De gepoolde resultaten van de SR van Ceroni et al.(1)
laten zien dat er geen significant verschil is
tussen de interventiegroep met 3 uur bedrust en de controlegroep met 24 of 36 uur bedrust m.b.t.
lead dislocaties: Relatief Risico (RR) 0.68, 95% betrouwbaarheidsinterval (BI) 0.06 tot 7.33, p=0.75.
Ook is er geen bewijs dat de duur van bedrust leidt tot minder hematoomvorming: RR 1.64, 95%
BI 0.28 tot 9.56, p=0.58. De beide studies opgenomen in deze SR geven eenduidige resultaten, die
we hieronder kort samenvatten.
De studie van Miracapillo et al.²
laat zien dat er geen statistisch significante verschillen zijn in lead
dislocaties en hematoomvorming tussen de interventie- en controlegroep. In de interventiegroep
(3 uur bedrust) werden bij 2 patiënten een dislocatie (2/57, 3.5%) en bij 1 patiënt hematoomvorming (1/57, 1.8%) gezien. In de controlegroep (24 uur bedrust) werden bij 3 patiënten een dislocatie
(3/77, 3.9%) en bij 1 patiënt (1/77, 1.3%) hematoomvorming gezien.
De studie van Simonelli et al.³
laat zien dat er geen statistisch significant verschil is tussen de
groepen in het totaal aantal complicaties na de ingreep: 37.5% en 31.3%. In beide groepen kwamen
geen lead dislocaties voor. Hematoomvorming kwam voor bij 2 patiënten in de interventiegroep
(2/16, 12.5%) en bij 1 patiënt in de controlegroep (1/16, 6.3%): Odds Ratio 2.14, 95% BI 0.17 tot 26.32.

Stap 4: Apply

De Conclusie

Er is weinig onderzoek gedaan naar de noodzaak tot bedrust na een pacemaker implantatie. De resultaten van de gevonden onderzoeken geven aan dat 3 uur bedrust na een pacemaker implantatie niet zorgt voor meer lead dislocaties en hematoomvorming dan 24 uur bedrust.

De Aanbeveling

• We doen de aanbeveling om na een pacemaker implantatie de patiënt 3 uur bedrust te
geven.
• Niveau van bewijs: A2

Stap 5: Assess

Toepassing in de praktijk

De informatie in de gevonden artikelen zijn bruikbaar voor onze praktijk; het gaat in de gevonden studies om single en dual chamber pacemakers, die ook in het AMC worden gebruikt. Uit het gevonden wetenschappelijk bewijs blijkt dat het verkorten van de bedrust tot 3 uur de patiëntveiligheid niet in gevaar brengt. We gaan hierover in gesprek op de afdeling.

Bronvermelding

1. Ceroni A, Busca E, Caristia S, et al. Bedrest after cardiocascular implantable electronic device place-
ment: systematic review and meta-analysis. Ann 1st super sanitá 2018;54(1):28-34.
2. Maracapillo G, Costoli A, Addonisio L, et al. Early mobilization after pacemaker implantation. Journal of
cardiovascular medicine. 2006;7(3):197-202.
3. Simonelli di N, Mauro di S, Minno di MN, et al. Livelli di autonomia dei patienzi sottoposti a impianto di
pacemaker cardiaco: studio pilota sugli effetti della mobilizzazione precoce. Rivista l’infermiere
2012;56(3):e49-e54

Geef een reactie