Borstvoeding en/of huid op huid contact als pijnstilling in plaats van orale sucrose?

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin

Algemene Gegevens

Datum: 23-12-2020
Auteur(s): Eline ten Bolscher (O/G verpleegkundig bij Gelre ziekenhuizen), Anja Bussink (O/G verpleegkundige en adviseur EBP bij Gelre ziekenhuizen),
Autorisator(s): Anja Bussink (adviseur EBP bij Gelre Ziekenhuizen), Tjard Schermer (epidemioloog bij Gelre Ziekenhuizen), Peter Vink (EBP coach, klinisch epidemioloog bij omni cura ACADEMY),

De Aanbeveling

Maak samen met de ouders een keuze voor de pijnstillende interventie tijdens de capillaire bloedafname: borstvoeding, huid op huid contact, een combinatie van deze twee of orale sucrose.
Niveau van bewijsvoering: A2 en B

Stap 1: Ask

Klinisch Scenario

Neonaten op een kraamafdeling ondergaan soms een capillaire bloedafname middels een hielprik, bijv. voor bepaling bloedsuiker. In tegenstelling tot wat lang werd aangenomen is wetenschappelijk bewezen dat ook neonaten pijn ervaren. Volgens protocol op de afdeling gynaecologie/verloskunde van Gelre ziekenhuizen locatie Zutphen moet er voorafgaande aan de bloedafname orale sucrose (sacharose) als pijnstiller gegeven worden, gebaseerd op een onderzoek uit 1998 uitgevoerd bij prematuren. Op de kraamafdeling is in tegenstelling tot de afdeling neonatologie de moeder altijd aanwezig. Er zijn ziekenhuizen die in plaats van sucrose andere pijnstillende interventies toepassen zoals huid op huid (HOH) contact van de neonaat met de ouder of het geven van borstvoeding (BV) tijdens de bloedafname. Wisselende werkwijzen zorgen regelmatig voor verwarring bij ouders en professionals.

PICO

P: A terme neonaten die een capillaire bloedafname ondergaan
I: Huid op huid contact en/of borstvoeding
C: Orale sucrose
O: Pijn

De Vraag

Wat is het effect van huid op huid contact en/of borstvoeding op de mate van pijn in vergelijking met de toediening van orale sucrose gedurende een capillaire bloedafname bij een a terme neonaat?

Stap 2: Acquire

De Zoekstrategie

  • Zoekactie 1: gezocht in Richtlijnendatabase.nl op 31-12-2019 zonder filters , 1 geïncludeerd.
  • Zoekactie 2: gezocht in Medline (PubMed) op 31-12-2019 zonder filters , 3 geïncludeerd.

Zoektermen: sucrose, glucose, saccharose, breastfeeding, skin on skin, SSC, skin to skin, neonates, newborns, heel lance, heel-lancing.

Stap 3: Appraise

De Kritische Beoordeling

De richtlijn1 dateert uit 2007, sterk verouderd en om deze reden niet meegenomen in deze CAT.

De SRs zijn beoordeeld met behulp van de SR-RCT checklist Cochrane.
Het SR van Johnston et al. (2017) is een goed uitgevoerde studie. Een primaire uitkomstenmaat was het effect van HOH contact als pijnstilling vergeleken met geen interventie, orale sucrose of toevoegingen op HOH contact. 25 RCT’s of quasi RCT’s met 2001 neonaten werden geïncludeerd. Eén primaire studie gaf exact antwoord op de onderzoeksvraag,

Gabriel et al. (2013) en is met behulp van de RCT checklist Cochrane beoordeeld op kwaliteit. Op basis van aandachtspunten qua randomisatie, blindering en missende waardes werd deze studie beoordeeld als van matige kwaliteit. Deze studie van Gabriel et al. (2013) betrof 136 gezonde a terme neonaten gerandomiseerd in 4 groepen: HOH contact, orale sucrose, orale sucrose in combinatie met HOH contact en HOH contact in combinatie met BV.

Het SR van Shah et al. (2012) is een goed uitgevoerde studie met als hoofd thema de effectiviteit van BV en moedermelk (MM) op de afname van pijn bij neonaten. Het effect van deze 2 interventies werd vergeleken met een placebo, geen interventie, sucrose/glucose, gebruik van een speen, vasthouden door moeder/professional en positionering van de neonaat. 20 RCT’s of quasi RCT’s met 2087 neonaten werden geïncludeerd. Twee primaire studies gaven exact antwoord op de onderzoeksvraag.

De RCT van Codipietro et al. (2008) is van voldoende kwaliteit. Aandachtpunt is blindering. De studie betrof 101 gezonde a terme neonaten gerandomiseerd in 2 groepen: BV of toediening orale sucrose.

De quasi RCT van Weissman et al. (2009) is van matige kwaliteit. Aandachtpunten: kinderen werden ingedeeld op basis van voorkeur van de moeder en blindering. De studie betrof 180 gezonde a terme neonaten verdeeld in 6 groepen: geen interventie, speen, vastgehouden door moeder, orale glucose, flesvoeding of BV.

De experimentele studie van Cordero et al. (2014) is beoordeeld als van slechte kwaliteit op basis van het ontbreken van gegevens over randomisatie, de interventie, verschillende omschrijvingen waardoor het niet echt duidelijk werd of de studie MM of BV betreft en blindering. De studie betrof 93 neonaten verdeeld in 3 groepen: BV (of MM?), orale glucose of geen interventie.

De Resultaten

Gabriel et al. (2013): Gabriel et al. concludeerden dat er aanwijzingen zijn dat BV in combinatie met HOH contact superieure pijnstilling geeft in vergelijking met de andere interventies. De HOH contact in combinatie met BV groep had een significant lagere Neonatal Infant Pain Scale (NIPS) score vergeleken met de andere groepen (P=<0.01). Het percentage matige/ernstige pijn was lager in deze groep (11,4%) in vergelijking met de andere groepen (31,4%/51,5%/51,5%). Deze groep en de groep orale sucrose in combinatie met HOH contact had een lager percentage duur huilen dan de groep met alleen HOH contact. Er waren geen verschillen in hartslag gedurende de bloedafname tussen de groepen.
Codipietro et al. (2008): Codipietro et al. concludeerden dat BV beter lijkt te werken dan het toedienen van orale sucrose als pijnstilling. Gemiddelde Premature Infant Pain Profile (PIPP) score in de BV groep 3.0 (0.0 tot 14.0), in de orale sucrose groep 8.5 (0.0 tot 16.0) Gemiddelde verschil tussen de groepen -5.0 (95% betrouwbaarheidsinterval (BI) 7.0 tot -3.0, p=<0.0001). Gemiddelde toename hartslag , saturatiedaling en huilgedrag BV groep: 13,0, -1 en 3. Orale sucrose groep 22, -3 en 21. De gemiddelden verschilden significant: p=0.005 (BI -15.0 tot -3) p=0.001 (BI 1.0 tot 3.0) en p=0.0004 (BI -32 tot -3.0).
Weissman et al. (2009): Weissman et al. concludeerden dat BV of flesvoeding de meest effectieve pijnstilling is. Neonatal Facial Coding System score (NFCS) liet de laagste score zien in de BV en flesvoeding groep vergeleken met de controle groep (2.9 ±2.4, 2.3 ±2.5 versus 7.1 ±1.15 p<0.001). Tevens lieten deze twee groepen een significant kortere duur huilen zien (13 en 5 seconden versus 49 seconden in de controle groep p<0.001). De stijging van de hartslag was in deze twee groepen het laagst (24 en 21 slagen per minuut versus 37 in de controle groep p <0.01).
Cordero et al. (2014): Cordero et al. concludeerden dat de toediening van MM (of BV?) pijn en discomfort van de neonaat verminderd. Hetzelfde geldt voor de toediening van orale glucose. Er was een significant verschil in hartslag na de bloedafname in de MM groep, controle groep en glucose groep (137,4 (9.9) 145.3 (7.4) en 145.5 (7.4) p=0.000). De MM groep bleek een kortere tijd nodig om weer te komen tot de baseline dan de controle en glucose groep (11.9 (2.0) 38.2 (8.4) 21.9 (2.0) p=0.000). Het gemiddelde verschil in saturatie was in de MM groep kleiner dan in de controle en de glucose groep (3.3 (1.0) 8.2 (2.9) 6.0 (1.0) p=0.000).

Stap 4: Apply

De Conclusie

Er is matig sterk bewijs dat het toepassen van HOH contact en/of borstvoeding als pijnstilling minstens zo effectief, zo niet effectiever, is in vergelijking met het toedienen van orale sucrose tijdens een enkele capillaire bloedafname bij een a terme neonaat.

De Aanbeveling

Maak samen met de ouders een keuze voor de pijnstillende interventie tijdens de capillaire bloedafname: borstvoeding, huid op huid contact, een combinatie van deze twee of orale sucrose.
Niveau van bewijsvoering: A2 en B

Stap 5: Assess

Toepassing in de praktijk

De uitkomst van deze CAT wordt besproken met de vakgroep kinderartsen. De omstandigheden op een kraamafdeling zijn anders dan op een afdeling neonatologie omdat de moeder op de kraam afdeling altijd aanwezig is bij haar kindje. Nu uit onderzoek is gebleken dat HOH contact en/of borstvoeding tijdens de capillaire bloedafname minstens zo effectief, zo niet effectiever is qua pijnstilling in vergelijking met orale sucrose kunnen ouders samen met de professional een bewuste keuze maken. Ouders krijgen zo een actieve rol. Het huidige protocol wordt aangepast en scholing voor professionals wordt geregeld. De uitkomst van deze CAT zal landelijk in de beroepsgroep gedeeld worden.

Bronvermelding

  1. Nederlandse Vereniging voor Kindergeneeskunde, ., & Nederlandse Vereniging voor Anesthesiologie, . (2007) Pijnmeting en behandeling bij kinderen. (2007). richtlijn . (link)
  2. Celeste, J., Campbell-Yeo, M., Disher, T., Benoit, B., Fernandes, A., Streiner, D., Inglis, D., & Zee, R. (2017) Skin-to-skin care for procedural pain in neonates.. Cochrane Database of Systematic Reviews . DOI: #10.1002/14651858.cd008435.pub3
  3. Shah, P., Aliwalas, L., & Shah, V. (2007) Breastfeeding or breast milk for procedural pain in neonates. Evidence-Based Child Health: A Cochrane Review Journal , 2 (1). DOI: #10.1002/ebch.119
  4. Cordero, M., Villar, N., Garcia, I., López, M., & Baeza, M. (2014) Oral glucose and breast milk as a strategy for pain reduction during the heel lance procedures in newborns. Evidence-Based Child Health: A Cochrane Review Journal , 30 (5), 1071-1076. DOI: #2014;30:1071-1076. (link)
  5. Marín Gabriel, M., del Rey Hurtado de Mendoza, B., Jiménez Figueroa, L., Medina, V., Iglesias Fernández, B., Vázquez Rodríguez, M., Escudero Huedo, V., & Medina Malagón, L. (2013) Analgesia with breastfeeding in addition to skin-to-skin contact during heel prick.. Archives of Disease in Childhood - Fetal and Neonatal Edition , 98 (6), F499-F503. DOI: #10.1136/archdischild-2012-302921. (link)
  6. Codipietro, L., Ceccarelli, M., & Ponzone, A. (2008) Breastfeeding or Oral Sucrose Solution in Term Neonates Receiving Heel Lance: A Randomized, Controlled Trial. PEDIATRICS , 122 (3), e716-e721. DOI: #10.1542/peds.2008-0221. (link)
  7. Weissman, A., Aranovitch, M., Blazer, S., & Zimmer, E. (2009) Heel-Lancing in Newborns: Behavioral and spectral analysis Assessment of Pain Control Methods.. PEDIATRICS , 124 (5), e921-e926. DOI: #10.1542/peds.2009-0598. (link)

Geef een reactie

Cookies

Op deze website gebruiken we noodzakelijke cookies om te zorgen dat alles goed blijft functioneren. Daarnaast gebruiken we Google Analytics tracking cookies om het verkeer op de website te monitoren. Door de website verder te gebruiken gaat u hiermee akkoord.