Doorgankelijk maken van een verstopte neusmaagsonde.

algemene gegevens

Auteurs: Myrthe van der Boon en Esther Spijkerman
Autorisator: Jolanda Maaskant
Datum: jan 2016

de aanbeveling

• Wij doen de aanbeveling om de doorgankelijkheid van een maagsonde te herstellen met lauw water en
(kool)zuurhoudende dranken te vermijden, zoals beschreven in de Nederlandse richtlijn.
• Niveau van bewijs: A1

Stap 1: Ask

Klinisch Scenario

In het Emma Kinderziekenhuis (EKZ), AMC liggen regelmatig kinderen met een maagsonde. Een vaak
terugkerend probleem is verstopping van de maagsonde. Om de doorgankelijkheid te herstellen, worden
door verpleegkundigen verschillende interventies toegepast, bijvoorbeeld warm water, spa rood of
cola. Ook blijken er verschillen te bestaan tussen ziekenhuizen; waar het ene ziekenhuis de voorkeur
geeft aan koolzuurhoudende dranken, adviseert een ander ziekenhuis dat juist niet te gebruiken.
Verpleegkundigen van de afdeling Tieners besluiten deze klinische onzekerheid uit te zoeken.

PICO

P: Patiënten met een verstopte maagsonde
I: Koolzuurhoudende drank
C: Geen koolzuurhoudende drank
O: Doorgankelijkheid maagsonde, nieuwe maagsonde, bijwerkingen

Stap 2: Acquire

De Zoekstrategie

Search: PubMed, CINAHL, Google Scholar en V&VN richtlijnen database. Gezocht naar systematic reviews
(SR), reviews, gerandomiseerde studies (RCTs) en richtlijnen.
Zoektermen: feeding tube, enteral nutrition, unclog, occlusion, occlus, obstructed, declog, clog, clearing,
flush, irrigants, carbonated water, sodium bicarbonate.
Resultaten: 1 systematic review (SR) [1], 3 reviews [2-4] en 1 richtlijn [5].

Stap 3: Appraise

De Kritische Beoordeling

Methode van onderzoek:
Dandeles et al. [1]
doet een literatuuronderzoek naar de effectiviteit en veiligheid van verschillende
methoden om een verstopping van een maagsonde te voorkomen en te verhelpen. In deze SR zijn 1
RCT, 1 beschrijvende studie en 3 in vitro onderzoeken geïncludeerd. De studie is zeer matig uitgevoerd:
de methode paragraaf ontbreekt en de resultaten worden slechts summier weergegeven. Fisher et
al.², Bourgault et al.³ en Lord et al. [4]
beschrijven een aantal interventies om een verstopte maagsonde
te verhelpen en geven daarbij referenties. Het is in de publicaties onduidelijk of de onderbouwing
van de interventies systematisch tot stand is gekomen. Deze reviews hebben daardoor het karakter
van praktijkgerichte, opinion-based artikelen. De richtlijn van de V&VN [5] is van goede kwaliteit met de
kanttekening dat er niets gezegd wordt over implementatie van de richtlijn.

De Resultaten

Water
Het is niet onomstotelijk aangetoond dat water een grotere effectiviteit zou hebben om een verstopte
maagsonde weer doorgankelijk te krijgen dan andere maatregelen. [1,2] Water versus cola leverde geen
verschil (p>0.05). Wanneer water wordt vergeleken met cranberry sap lijkt water effectiever (p<0.05). Deze
resultaten komen echter uit gedateerde, in vitro studies. Toch doen de meeste auteurs de aanbeveling
om het doorspuiten van de verstopte maagsonde altijd als eerste te proberen met lauw water. [1-3,5] Dit
omdat andere genoemde interventies zoals (kool)zuurhoudende dranken en pancreasenzymen nadelige
effecten zouden kunnen hebben. Tevens is water het meest beschikbare middel en veilig.

Koolzuurhoudende dranken en cranberry sap
Het is niet aangetoond dat koolzuurhoudende dranken of cranberry sap een grotere effectiviteit zou
hebben om een verstopte maagsonde weer doorgankelijk te krijgen dan andere maatregelen. [1,2] Er zijn
aanwijzingen dat cranberry minder effectief is dan water en cola (p<0.05). [1,5]

Pancreasenzymen
Pancreasenzymen lijken effectief om een verstopte maagsonde doorgankelijk te krijgen wanneer
de pH-waarde van het pancreasenzym wordt verhoogd naar 7.9. Dit blijkt uit een studie waarin van
de 32 verstopte maagsondes 23 maagsondes doorgankelijk werden na gebruik van “geactiveerde
Viokase”. [1,4] Echter kleven er grote nadelen aan het gebruik van pancreasenzymen. Bij verstopping
door geneesmiddelen leidt een hoge zuurgraad juist tot meer verstopping, aangezien de meeste
geneesmiddelen hierdoor neerslaan. Ook kan door zowel een hoge als lage pH het eiwit uit de
sondevoeding denatureren en hierdoor samenklonteren.

Stap 4: Apply

De Conclusie

Wetenschappelijk bewijs ontbreekt om te zeggen welke interventie effectief is om een verstopte maagsonde te verhelpen. Op dit moment is de kennis beperkt en vooral gebaseerd op in vitro studies en opinion-based literatuur. Er lijkt echter consensus te bestaan dat lauw water de interventie van eerste keuze is en dat (kool)zuurhoudende dranken en pancreasenzymen niet gebruikt moeten worden.

De Aanbeveling

• Wij doen de aanbeveling om de doorgankelijkheid van een maagsonde te herstellen met lauw water en
(kool)zuurhoudende dranken te vermijden, zoals beschreven in de Nederlandse richtlijn.
• Niveau van bewijs: A1

Stap 5: Assess

Toepassing in de praktijk

We zullen onze protocollen (waar nodig) aanpassen aan de resultaten van deze CAT en de kennis verspreiden via de reguliere scholingsmomenten binnen ons ziekenhuis.

Bronvermelding

1. Dandeles L, Lodolce A. Efficacy of Agents to Prevent and Treat Enteral Feeding Tube Clogs. The Annals
of Pharmacotherapy 2011;45:676-80.
2. Fisher C, Blalock B. Clogged Feeding Tubes: A Clinician’s Thorn. Nutrition Issues in Gastroenterology
2014;127.
3. Bourgault A, Ipe L, Weaver J, et al. Development of Evidence-Based Guidelines and Critical Care Nurses’
Knowledge of Enteral Feeding. Critical Care Nurse 2007;27(4):17-29.
4. Lord L. Restoring and Maintaining Patency of Enteral Feeding Tubes. Nutrition in Clinical Practice
2003;18:422-426.
5. V&VN Beroepsvereniging van Zorgprofessionals. Landelijke multidisciplinaire richtlijn neusmaagsonde.
Utrecht 2011.

Geef een reactie