Douchen met primair gesloten wonden.

Let op: Deze CAT is verouderd en verdient een update! Start update!

algemene gegevens

Auteurs: Lisette Nieuwenhuis en Vera Aberkrom
Autorisator: Hester Vermeulen en Marja Storm-Versloot
Datum: jun 2010

de aanbeveling

Binnen 24 uur postoperatief mag een patiënt douchen. Hierbij dient rekening worden gehouden met de wens en de mogelijkheden van de patiënt.

.

Stap 1: Ask

Klinisch Scenario

Je werkt als verpleegkundige op de afdeling Traumatologie. In de dagdienst krijg je een patiënte toegewezen die gisteren geopereerd is. Zij vraagt aan jou of ze al mag douchen. De wond is primair gesloten en je geeft haar toestemming om te gaan douchen. Later bedenk je dat zo snel na een operatie douchen misschien extra kans op een wondinfectie zou kunnen geven. Je besluit om de wetenschappelijke literatuur er op na te slaan om te zien of je advies onderbouwd kan worden.

PICO

P: Postoperatieve patiënt met een primair gesloten wond
I: Douchen binnen 24 uur
C: Niet douchen, douchen uitstellen
O: Infectie

De Vraag

Wat is het effect van douchen binnen 24 uur, vergeleken met douchen later dan 24 uur, op infectie bij postoperatieve patiënten met een primair gesloten wond?

Stap 2: Acquire

De Zoekstrategie

Search: Central, Pubmed, Cinahl, Embase, Guidelines.gov, GAIN, NICE, SIGN, NHS national library of guidelines, Cochrane Library, Joanna Briggs Library of Systematic Reviews, LEVV, CBO, V&VN, Oncoline, Pallialine, artsennet en van Zuiden Communication BV
Zoektermen: ‘wound’, ‘woundcare’, ‘shower’, ‘Surgical Wound Infection’, ‘Wound and Injuries’, ‘surgical wound’, ‘primary closed’, ‘postoperative patient’, ‘showering’, ‘non showering’, ‘bath’ en ‘bathing’.
Resultaten: 2 internationale richtlijnen [1,2], 2 systematic reviews (SR) [3,7] en 5 RCT’s [4-6,8,9] gevonden, waarvan 3 geïncludeerd in de SR.

Stap 3: Appraise

De Kritische Beoordeling

De SR van Fernandez en Griffiths [3] is beoordeeld met behulp van het formulier van de Cochrane Collaboration waaruit bleek dat de SR geheel volgens de eisen van een goede SR is uitgevoerd. Echter de onderliggende studies zijn methodologisch gezien zwak en worden als inadequaat beoordeeld. Dit geldt ook voor de drie RCTs [4-6] waarin douchen versus niet douchen onderzocht is. In twee RCTs [4,6] mochten de patiënten binnen de eerste postoperatieve dag douchen en in een RCT [5] de tweede dag postoperatief. De populaties die onderzocht zijn patiënten met scheur- en/of snijwonden [6] en na operaties aan de bloedvaten [5] of een liesbreuk [4].
De tweede SR [7] geeft vergelijkbare informatie als de SR van Fernandez en Griffiths [3] over het douchen met primair gesloten wonden. Deze SR geeft alleen de resultaten weer, waardoor de methodologie niet te beoordelen is. Om deze reden is de informatie uit deze SR niet toegevoegd.
In de RCT van Ireland [8] is de randomisering en de blindering niet beschreven. De interventie en de controle interventie zijn wel beschreven. Er kan echter niet met zekerheid worden gezegd of beide groepen gelijk zijn behandeld. In de RCT van Heal [9] zijn vanwege de aard van de interventie alleen de
effectbeoordelaars geblindeerd en is de randomisering goed uitgevoerd. In de RCT is beschreven dat beide groepen hetzelfde behandeld zijn, afgezien van de interventie.

De Resultaten

In de oudste richtlijn (1999) [1] staat dat er geen literatuur is gevonden die aangeeft dat douchen met een primair gesloten wond een hoger risico op wondinfectie geeft. In de meest recente (2008) [2] wordt geadviseerd om na 48 uur te douchen, echter onderbouwing met wetenschappelijke literatuur ontbreekt. In de SR van Fernandez en Griffiths [3] gaan drie RCT’s [4-6] over douchen met een primair gesloten wond. In de geïncludeerde RCTs treedt geen infectie op, ook niet in de interventie groepen waar douchen op de eerste postoperatieve dag is toegestaan. In de RCT van Ireland [8] werd haren wassen 72 uur na craniotomie vergeleken met haren wassen na verwijderen van de hechtingen. In plaats van wondinfectie werd een Asepsis score gehanteerd welke afgenomen werden op 3 momenten, dag 5, 10 en 30. Op geen enkel moment werden er verschillen gevonden voor deze score. In de studie van Heal [9] werd douchen 12 uur na kleine chirurgische ingrepen vergeleken met douchen na 48 uur bij patiënten behandeld door de huisarts. Er treden totaal 74 wondinfecties bij 857 (8,6%) ingrepen op. Het absolute verschil tussen beide groepen was slechts 0.5% (8.4% bij douchen na 12 uur en 8.9% bij douchen na 48 uur). Hieruit kan worden opgemaakt dat een patiënt die binnen 12 uur mag douchen geen groter risico loopt op wondinfectie dan een patiënt die binnen
48 uur mag douchen.

Stap 4: Apply

De Conclusie

Er zijn verschillende RCTs uitgevoerd die helpen bij het beantwoorden van de vraag ‘kunnen patiënten met een primair gesloten wond de eerste dag postoperatief douchen, zonder verhoogd risico op een wondinfectie?’ De interne validiteit van de meeste RCTs is echter zwak, de studie van Heal [9] is hierop een uitzondering. Hoewel er methodologische kanttekeningen te plaatsen zijn, wijzen de resultaten van alle studies uit dat er geen verschillen in het aantal wondinfecties zijn indien een patiënt met een primair gesloten wond binnen 24 uur gaat douchen ten opzichte van later douchen of zelfs pas douchen als de hechtingen verwijderd zijn. Gebaseerd op bovenstaande kan gesteld worden dat een patiënt binnen 24 uur na de operatie mag douchen.

De Aanbeveling

Binnen 24 uur postoperatief mag een patiënt douchen. Hierbij dient rekening worden gehouden met de wens en de mogelijkheden van de patiënt.

Stap 5: Assess

Toepassing in de praktijk

Binnen het AMC gaan verpleegkundigen de patiënt wijzen op de mogelijkheid te douchen op de eerste dag postoperatief, mits de patiënt hiertoe in staat is.

Bronvermelding

1. Mangram AJ, et al. Guideline for prevention of surgical site infection; 1999. Geraadpleegd op 22-04-2010, via: http://www.library.nhs.uk
2. Surgical site infection. Prevention and treatment of surgical site infection. National Institute for Health and Clinical Excellence - Clinical Guidelines (UK) 2008.
3. Fernandez R, Griffiths R, Ussia C. Water for wound cleansing (review); 2010. Cochrane Database of Systematic Reviews 2010.
4. Riederer SR, Inderbitzi R. Gefährdet das Duschen die postoperative Wundheilung? Der Chirurg 1997;68(7):715-7.
5. Neues C, Haas E. Modification of postoperative wound healing by showering [[Beeinflussung der postoperativen wundheilung durch duschen]]. Der Chirurg 2000;71(2):234-6.
6. Goldberg H, Rosenthal S, Nemetz J. Effect of washing closed head and neck wounds on wound healing and infection. The American Journal of Surgery 1981;141:358-9.
7. Joanna Briggs Institute. Solutions, techniques and pressure in wound cleansing; 2006. Geraadpleegd op 25-05-2010, via: www.joannabriggs.edu.au
8. Ireland S, et al. Shampoo after craniotomy. Canadian Journal of Neurosci Nurses. 2007;29(1):14-9.
9. Heal C, Buettner P, Raasch B, et al. Can sutures get wet? Prospective randomized controlled trial of wound
management in general practice. BMJ. 2006 May 6;332(7549):1053-6.

Geef een reactie