Wat is het effect van aromatherapie op postoperatieve pijn?

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin

Algemene Gegevens

Datum: 22-02-2021
Auteur(s): Marleen Tieken (verpleegkundige bij Jeroen Bosch Ziekenhuis), Peter Vink (klinisch epidemioloog bij Amsterdam UMC),
Autorisator(s): Peter Vink (klinisch epidemioloog, EBP-expert bij omni cura academy & Amsterdam UMC),

De Aanbeveling

Gebruik aromatherapie niet standaard bij postoperatieve patiënten, maar biedt de optie aan voor patiënten die hier uit eigen ervaring of verwachting baat bij heeft.

Stap 1: Ask

Klinisch Scenario

Op de afdeling chirurgie is een patiënt opgenomen met een gebroken heup. Na de operatie heeft de patiënt pijn en worden medicamenten gegeven (paracetamol en opiaten). Pijnmedicatie zoals opiaten hebben nadelige bijwerkingen (obstipatie, misselijkheid, braken en droge mond). Wanneer de familie van de patiënt op bezoek komt vragen zij of aromatherapie kan worden gegeven om te zorgen voor minder pijnbeleving. Binnen het ziekenhuis wordt geen gebruik gemaakt van aromatherapie. De verpleegkundigen vragen zich af of deze niet-medicamenteuze interventie effectief kan zijn in deze setting.

PICO

P: volwassen patiënt die een operatie heeft ondergaan
I: standaard pijnbestrijding gecombineerd met aromatherapie
C: standaard pijnbestrijding
O: pijn (aan de hand van de VAS/ NRS).

De Vraag

Wat is het effect van aromatherapie op postoperatieve pijn?

Stap 2: Acquire

De Zoekstrategie

  • Zoekactie 1: gezocht in Medline (PubMed) op 09-01-2021 met filters: systematic review, 37 hits, 1 geïncludeerd, link.
  • Zoekactie 2: gezocht in Cochrane Library op 09-01-2021 zonder filters .
  • Zoekactie 3: gezocht in Web of Science op 09-01-2021 zonder filters .

De gebruikte zoektermen: ((aromatherapy) OR (aromatherapy[MeSH Terms])) AND ((pain) OR (postoperative pain[MeSH Terms]))

Stap 3: Appraise

De Kritische Beoordeling

Lakhan et al. (2016)

Kwaliteit: 2/5, Risico op bias: 67/100. (2x beoordeeld)
Beoordeeld met AMSTAR checklist.
De level of evidence is A1, het is een systematic review (SR) met een meta analyse. De kwaliteit is beoordeeld met de AMSTAR checklist. Het onderzoek is van matige kwaliteit, omdat de gebruikte onderzoeken onderling slecht kunnen worden vergeleken. De onderzoeksopzetten, interventies en controle groep zijn sterk variabel. variëren sterk. Daarbij wordt er ook gebruik gemaakt van kleine studie populaties.
(bekijk beoordeling)

Lakhan et al. (2016)

Kwaliteit: 2/5, Risico op bias: 67/100. (2x beoordeeld)
Beoordeeld met de online tool van Omni Cura Academy.
Deze publicatie betreft een systematic review naar de effectiviteit van aromatherapie voor de behandeling van pijn. Er is gezocht naar Engelse artikelen over aromatherapie waarbij het effect op pijn met een visueel analoge schaal (VAS) is gemeten. De primaire studies lijken niet beoordeeld te worden op methodologische kwaliteit, het risico op bias is daardoor hoog of op zijn minst niet in te schatten. Ook de meta-analyse lijkt niet helemaal terecht, gezien de hoge mate van zowel klinische/methodologische als statistische heterogeniteit. De kwaliteit van deze studie is daardoor laag en vooral de resultaten van de samenvattende analyse kunnen niet zomaar overgenomen worden.
(bekijk beoordeling)

Dimitrou et al. (2017)

Kwaliteit: 4/5, Risico op bias: 33/100. (1x beoordeeld)
Beoordeeld met de online tool van Omni Cura Academy.
De SR is goed uitgevoerd, hoewel niet is omschreven hoe data-extractie is uitgevoerd. Van de negen geïncludeerde waren 5 beoordeeld als hoge kwaliteit en vier als lage kwaliteit, waaronder de drie RCT’s over aromatherapie bij volwassenen.
(bekijk beoordeling)

De Resultaten

Lakhan et al. (2016): In de meta-analyse werden drie studies meegenomen over het omgaan met postoperatieve pijn en negen studies keken naar pijn bij niet-chirurgische procedures. Een significant positief effect bij aromatherapie bij postoperatieve pijn werd gevonden (SMD=1,79; 95%CI: -2,08, -1,51; p <0,0001) ten aanzien van de controle groep. De heterogeniteit was hoog (I2 = 97,8). De aanbeveling vanuit de studie is dat aromatherapie voordelig is in de behandeling van pijn wanneer dit gecombineerd wordt met standaard pijnbestrijding. Het is namelijk goedkoop en heeft weinig bijwerkingen. Door de kleine steekproef is echter meer onderzoek nodig.
Dimitrou et al. (2017): In een pilot RCT over de afname van een borst biopt (n=50), ervoer de interventiegroep met een gezichtsmasker van lavendelaroma significant hogere tevredenheid in pijnbestrijding dan de controle groep (gezichtsmasker zonder olie). In deze studie werd geen significant effect in de pijnscores gemeten. Twee RCT's over inhalatie lavendel olie bij vrouwen na een keizersnede met spinale anesthesie gaf een statistsch significant snellere daling van pijn na 3, 4, 8 en 16 uur postoperatief bij de interventiegroep.

Stap 4: Apply

De Conclusie

De gevonden evidence suggereert dat aromatherapie voordelig is in de behandeling van pijn wanneer dit gecombineerd wordt met standaard pijnbestrijding. De steekproeven zijn echter klein en de methodologische kwaliteit van de primaire studies is laag. Het resultaat van de studies is in hoge mate heterogeen. De geïncludeerde studies gebruiken onder meer verschillende methoden van aromatherapie en de controle therapieën zijn inconsistent waardoor deze moeilijk te vergelijken zijn. De studies die zijn geïncludeerd zijn uitgevoerd in niet-westerse landen en voornamelijk onder vrouwen. Verschil in culturele normen en individuele voorkeur kunnen de resultaten beïnvloed hebben en zal verder onderzocht moeten voor generaliseerbaarheid in een Nederlandse context. Dit maakt een JBI aanbeveling van Grade B: een zwakke aanbeveling. Het is echter een goedkope interventie zonder bijwerkingen en kan daarom overwogen worden in overleg met de patiënt.

De Aanbeveling

Gebruik aromatherapie niet standaard bij postoperatieve patiënten, maar biedt de optie aan voor patiënten die hier uit eigen ervaring of verwachting baat bij heeft.

Stap 5: Assess

Toepassing in de praktijk

Voor het gebruik van aromatherapie middels inhalatie moet zorgvuldig overwogen worden of er een risico bestaat op infectieverspreiding middels aureolen. Een minder risicovolle variant is gebruik van essentiële oliën onder de neus. De keuze voor deze interventie is afhankelijk van geld, de patiënten populatie en mogelijke hygiënemaatregelen. Daarnaast is deze interventie afhankelijk van de implementatie van gedeelde besluitvorming onder verpleegkundig personeel. Zij moeten zich bewust zijn van de mogelijkheden, de verschillende wensen en voorkeuren van patiënten en hier een adequaat advies over geven. Ten aanzien van aromatherapie is het belangrijk dat de juiste nuance wordt gegeven over de effectiviteit: het kan helpen, maar de bewijskracht hiervoor is laag.

Bronvermelding

  1. Lakhan, S., Sheafer, H., & Tepper, D. (2016) The Effectiveness of Aromatherapy in Reducing Pain: A Systematic Review and Meta-Analysis. Pain Research and Treatment , Epub. DOI: #10.1155/2016/8158693. (link)
  2. Dimitriou, V., Mavridou, P., Manataki, A., & Damigos, D. (2017) The Use of Aromatherapy for Postoperative Pain Management: A Systematic Review of Randomized Controlled Trials. Journal of PeriAnesthesia Nursing , 32 (6), 530-541. DOI: #10.1016/j.jopan.2016.12.003

Geef een reactie

Cookies

Op deze website gebruiken we noodzakelijke cookies om te zorgen dat alles goed blijft functioneren. Daarnaast gebruiken we Google Analytics tracking cookies om het verkeer op de website te monitoren. Door de website verder te gebruiken gaat u hiermee akkoord.