Infectie en comfort: mondverzorging bij neonaten.

Let op: Deze CAT is verouderd en verdient een update! Start update!

algemene gegevens

Auteurs: Jolene Boot
Autorisator: Joke Wielenga
Datum: feb 2013

de aanbeveling

• Mondverzorging bij neonaten mag uitgevoerd worden met een wattenstok of dentaswab met
moedermelk. Bij afwezigheid van moedermelk kan water of NaCl een alternatief zijn. Voor de verzorging
van de lippen wordt witte vaseline aanbevolen.
• Niveau van bewijs: C-D

Stap 1: Ask

Klinisch Scenario

Een goede mondverzorging bij pasgeborenen is belangrijk om problemen zoals infecties of laesies in de
mond- en keelholte te voorkomen. Echter op dit moment wordt de verzorging van de mond- en keelholte op
de Intensive Care Neonatologie niet eenduidig aangepakt. De ene verpleegkundige gebruikt glycerol en de
andere verpleegkundige gebruikt fysiologisch zout of gedestilleerd water. De vraag is welk middel het meest
effectief is.

PICO

P: Pasgeborenen opgenomen in het ziekenhuis
I: Alternatief product voor mondverzorging
C: Glycerol 85%
O: Incidentie infecties, laesies in de mond- en keelholte

Stap 2: Acquire

De Zoekstrategie

Search: PubMed, Cochrane, CINAHL en INVERT.
Zoektermen: premature, newborn, infant, oral hygiene, mouth care, glycerine, chlorhexidine, dentaswabs,
sodium chloride, breast milk, hydration mouth, infections, positive stimulation.
Resultaten: 2 Systematic Reviews (SR) en 1 implementatie studie [1,2,3]

Stap 3: Appraise

De Kritische Beoordeling

Johnstone et al. [1]
zochten naar de relatie tussen mondverzorging en bacteriële kolonisatie en incidentie van
nosocomiale infecties (ziekenhuisinfecties). Er werd een systematische literatuur search uitgevoerd en deze
is goed beschreven. Er zijn studies geïncludeerd variërend van meta-analyses tot individuele studies uit de
volwassen zorg en case reports en expert opinies vanuit de pediatrische zorg. Op basis van de gevonden
literatuur (best beschikbare evidence) formuleren zij aanbevelingen voor orale mond zorg voor kinderen
(zonder of met tanden <6 jaar en >6 jaar). De aanbevelingen bevatten 3 fasen:
1. Orale inspectie: het regelmatig inspecteren van de mond en slijmvliezen.
2. Mechanische interventies: het actief verwijderen van tandplak en vuil uit de mond door het gebruik van
een tandenborstel of dentaswab.
3. Farmacologische interventies: gebruik van fluoride in tandpasta, of van chloorhexidine oplossing bij
kinderen >6 jaar, water of NaCl <6 jaar en witte vaseline voor lipverzorging.
Norris²
en zijn collega’s vergeleken preventieve maatregelen rondom beademing gerelateerde pneumonieën
(VAP) bij pasgeborenen met een laag geboortegewicht (LBW) of extreem laag geboorte gewicht (ELBW).
Omdat relevantie publicaties ontbraken, keken zij alleen naar de praktijkervaringen op een Amerikaanse
neonatale intensive care en stelden een bundel samen met maatregelen om een VAP te voorkomen. De VAP
bundel werd gefaseerd geïmplementeerd en is vervolgens geëvalueerd door de trend in het aantal VAPs
te meten. Het betreft geen wetenschappelijke evaluatie. Een van de maatregelen binnen deze VAP bundel
geeft aan dat er gestandaardiseerde mondzorg moet worden uitgevoerd. Helaas wordt dit verder niet
gespecificeerd in het artikel.

De Resultaten

Rodriquez et al.³
deden een literatuur studie naar de immunologische protectie van moedermelk als deze via
de mond en keel wordt toegediend bij ELBW kinderen. Het artikel geeft geen beschrijving van de uitgevoerde search. De gevonden literatuur ondersteunt het (theoretische) concept van moedermelk als immunotherapie
voor de ELBW pasgeborenen. Er is generaliseerbaar bewijs vanuit de dier en volwassen onderzoek dat via de
mond toegediende moedermelk bescherming geeft tegen infecties, en dat het de mucosa van de slokdarm
kan beschermen wanneer gedurende een lange periode niets per os geldt. Het toepassen van colostrum
(allereerste melk uit de borst) in de keelholte gebeurt minimaal één keer per dag en in de ideale situatie elke
2-3 uur. Verdere prospectieve studies naar effect en veiligheid worden aangeraden.

Stap 4: Apply

De Conclusie

Gebaseerd op de uitkomsten van deze 3 artikelen concluderen we dat er geen overtuigend bewijs bestaat voor 1 bepaalde wijze van mondverzorging voor pasgeborenen. Er is in ieder geval geen enkele ondersteuning gevonden voor het gebruik van glycerol. De toepassing van moedermelk als mondverzorging lijkt acceptabel. Mondverzorging bij neonaten mag uitgevoerd worden met een wattenstok of dentaswab met moedermelk. Bij afwezigheid van moedermelk is water of NaCl een alternatief. Voor de verzorging van de lippen wordt witte vaseline aanbevolen.

De Aanbeveling

• Mondverzorging bij neonaten mag uitgevoerd worden met een wattenstok of dentaswab met
moedermelk. Bij afwezigheid van moedermelk kan water of NaCl een alternatief zijn. Voor de verzorging
van de lippen wordt witte vaseline aanbevolen.
• Niveau van bewijs: C-D

Stap 5: Assess

Toepassing in de praktijk

Deze resultaten zijn meegenomen in het herziene protocol mond- en keelverzorging voor pasgeborenen.

Bronvermelding

1. Johnstone L, Spence D, Koziol-McClain J. Oral Hygiene Care in the Pediatric Intensive Care Unit:
practice recommendations. Pediatric Nursing 2010;10:85-97.
2. Norris SC, Barnes AK, Roberts TD. When ventilator associated pneumonias haunt your NICU - One unit’s
Story. Neonatal Network 2009;28:59-66.
3. Rodriquez NA, Meier PP, Groer MW, et al. Oropharyngeal administration of colostrum to ELBW infants:
theoretical perspectives. J Perinatology 2009;29:1-7.

Geef een reactie