Mondkapje dragen bij griepverschijnselen

algemene gegevens

Auteurs: Meta Mollema (ZZG Zorggroep wijkteam Berg en Dal)
Autorisator: Ingrid Peeters, Ans Tordoir en Sonja Landman-Brouwer
Datum: mei 2018

de aanbeveling

• De aanbeveling is om naast goede handhygiëne een mondkapje te dragen wanneer een medewerker of cliënt griepverschijnselen heeft.
• Niveau van bewijs: A1 en D

Stap 1: Ask

Klinisch Scenario

Elke winter hebben medewerkers van het wijkteam, maar ook veel cliënten last van griepverschijnselen. Binnen een klein zelfsturend wijkteam hebben de medewerkers een groot verantwoordelijkheidsgevoel. Als het enigszins gaat werken zij door, ook al voelen ze zichzelf niet lekker, om de werklast voor collega’s niet te vergroten. Hierdoor komen veel “grieperige” collega’s bij cliënten, van wie er veel oud en kwetsbaar zijn. Daarentegen zijn er ook cliënten met griep en medewerkers willen zichzelf beschermen tegen besmetting. Iedereen weet dat het griepvirus zich snel verspreid en past daarom goede handhygiëne toe. Maar toch komt de vraag op of we cliënten en onszelf nog beter kunnen beschermen tegen het griepvirus, bijv. door het dragen van een mondkapje.

PICO

P: P Cliënten en medewerkers
I: Handhygiëne plus het dragen van een mondkapje
C: Handhygiëne
O: Griepverschijnselen

Stap 2: Acquire

De Zoekstrategie

Search: Pubmed en Cochrane. Er is gezocht naar systematic reviews (SR) tot april 2018.
Zoektermen: face mask, influenza, human, flu, handhygiene, hand washing, protective measures.
Resultaten: 2 SRs (1),(2)

Stap 3: Appraise

De Kritische Beoordeling

Methode van onderzoek:
De artikelen zijn beoordeeld met de formulieren van Cochrane.
De studie van Saunders-Hastings et al.(1) heeft tot doel te beoordelen welke persoonlijke beschermingsmaatregelingen effectief zijn in het verminderen van een pandemische griep, zoals de varkensgriep in 2009. Het betreft een goed uitgevoerde SR met een meta-analyse. Er is een uitgebreide search gedaan. De selectie van de studies, data extractie en methodologische kwaliteitsbeoordeling zijn door 2 onderzoekers onafhankelijk uitgevoerd. Informatie over de primaire studies wordt kort in tabellen beschreven. De studie van Wong et al.² beschrijft de effectiviteit van handhygiëne en de combinatie van handhygiëne en een mondkapje op het voorkomen van griep.
Het betreft een SR van gerandomiseerde studies en er wordt een meta-analyse uitgevoerd.
De SR is van matige kwaliteit. Er is uitgebreid gezocht naar relevante studies, en de selectie en kwaliteitsbeoordeling wordt zorgvuldig gedaan. De data extractie wordt echter niet beschreven en er is geen informatie over de primaire studies. Daardoor is het bijv. onduidelijk wie de deelnemers van de verschillende studies waren. De beoordeling van de statistische heterogeniteit in het licht van de meta-analyses lijkt adequaat.

De Resultaten

De SR van Saunders-Hastings et al.(1) includeert 8 studies naar de effectiviteit van het dragen van een mondkapje als bescherming tegen griep. In 6 studies gaat het om hulpverleners in de gezondheidszorg en wordt het mondkapje gedragen met het doel zich te beschermen tegen griep. Er zijn grote verschillen tussen de studies in design: 1 Randomized Controlled Trial (RCT), 1 cohortstudie met een controlegroep, 1 cohortstudie zonder controlegroep, 3 case-control studies en 2 cross-sectionele studies. Ook varieert de omvang van de studies; het aantal deelnemers loopt van 28 tot 836. De studies laten tegenstrijdige resultaten zien. De resultaten van de geïncludeerde RCT laat een significant effect zien van het dragen van een mondkapje binnen een gezin met een geïnfecteerd gezinslid: Odds Ratio (OR) 0.28, 95% betrouwbaarheidsinterval (BI)
0.08 tot 0.97. Hetzelfde resultaat werd gevonden wanneer een mondkapje werd gecombineerd met handhygiëne: OR 0.26, 95% BI 0.07 tot 0.93. Ook de vergelijkende cohortstudie en een grote case-control studie rapporteren significant effecten: p=0.047 en p=0.02. De overige studies rapporteren geen significant effect van het dragen van een mondkapje om griep te voorkomen. De auteurs van de SR rapporteren de resultaten van 2 meta-analyses, met tegenstrijdige resultaten. De
auteurs concluderen voorzichtig dat (naast het wel bewezen effect van handhygiëne) het mondkapje mogelijk effectief is om de verspreiding van het griepvirus tegen te gaan bij een pandemie.
De SR van Wong et al.² includeert 8 studies die een vergelijking maken tussen de interventiegroep
(handhygiëne in combinatie met het dragen van een mondkapje) en de controlegroep (handhygiëne) op het optreden van griepachtige klachten. De studies samen hebben in de interventie groep 5.025 en in de controlegroep 4.122 deelnemers. Het gepoolde resultaat laat zien dat de combinatie van handhygiëne en het dragen van een mondkapje effectiever is dan alleen handhygiëne: Relatief Risico (RR) 0.78, 95% BI 0.68 tot 0.90.

Stap 4: Apply

De Conclusie

Een meta-analyse van RCTs en een grote case-control studie wijzen in de richting van een beschermend effect van het dragen van een mondkapje (naast goede handhygiëne) om verspreiding van het griepvirus tegen te gaan. De gevonden literatuur is echter niet geheel eenduidig.

De Aanbeveling

• De aanbeveling is om naast goede handhygiëne een mondkapje te dragen wanneer een medewerker of cliënt griepverschijnselen heeft.
• Niveau van bewijs: A1 en D

Stap 5: Assess

Toepassing in de praktijk

De resultaten zijn besproken en het team vindt het dragen van een mondkapje een acceptabele en haalbare interventie ter preventie van het verspreiden van het griepvirus. Het is belangrijk dat de medewerkers van het wijkteam mondkapjes bij zich hebben en elkaar motiveren deze ook daadwerkelijk te dragen. In het team is ook benadrukt dat het belangrijk is met de cliënt te bespreken waarom een mondkapje wordt gedragen.

Bronvermelding

1. Saunders-Hastings P, Crispo JAG, Sikora L & Krewski D. Effectiveness of personal protective measures in reducing pandemic influenza transmission: A systematic review and meta-analysis. Epidemic 2017;20:1-20.
2. Wong VW, Cowling BJ & Aiello AE. Hand hygiene and risk of influenza virus infections in the community: a systematic review and meta-analysis. Epidemiol Infect 2014;142:922-932.

Geef een reactie