Onsteriele of steriele handschoenen bij endotracheaal toilet.

algemene gegevens

Auteurs: Kim Henkels de Lange (OLVG, locatie Oost)
Autorisator: Saskia Rijkenberg, Bastiaan Meijer
Datum: mei 2018

de aanbeveling

• Gebruik schone, niet-steriele handschoenen en pas goede handhygiëne toe zowel voor als
na het endotracheaal toilet.
• Niveau van bewijs: B1, overeenkomend met Nederlandse richtlijn en praktijk

Stap 1: Ask

Klinisch Scenario

Een Ventilator Associated Pneumonia (VAP) is een complicatie die bij 10% tot 65% van de beademde
IC-patiënten voorkomt. Het endotracheaal toilet (ETT) is een frequent uitgevoerde verpleegkundige
interventie om een VAP te voorkomen. Er bestaat echter praktijkvariatie omtrent deze interventie:
IC-verpleegkundigen in het OLVG, locatie Oost dragen protocollair steriele handschoenen tijdens
het ETT terwijl het landelijk protocol van de V&VN niet-steriele handschoenen voorschrijft. Deze
praktijkvariatie leidde tot de volgende onderzoeksvraag: Is het endotracheaal toilet bij geïntubeerde
patiënten een steriele of niet-steriele handeling?

PICO

P: Geïntubeerde patiënt
I: ETT met steriele handschoenen
C: ETT met niet-steriele handschoenen
O: VAP

Stap 2: Acquire

De Zoekstrategie

Search: PubMed, Cochrane en CINAHL.
Zoektermen: endotrachea*, bronchial, artificial airway, suckt*, glove*.
Resultaten: 4 systematic reviews (SR)(1-4), 1 retrospectief dossieronderzoek(5), 1 randomized cross-over
studie (RCO)(6), 2 richtlijnen(7,8).

Stap 3: Appraise

De Kritische Beoordeling

Methode van onderzoek:
De artikelen zijn beoordeeld met beoordelingslijsten van Cochrane en het AGREE II beoordelingsinstrument. De SRs(1-4) voldoen aan de kwaliteitseisen, alhoewel in de SRs van Brooks et al. en
Overend et al.(1,3) op taal is geselecteerd (Engels, Engels/Scandinavisch). Het retrospectief dossieronderzoek van Harris en Hyman(5)
is van zeer lage kwaliteit. De RCO van Speksnijder et al.(6) is
uitstekend uitgevoerd. De richtlijn van Chaseling et al.(7)
is matig uitgevoerd; er wordt beschreven in
welke databases naar artikelen is gezocht, maar niet hoe is geselecteerd en een beschrijving van
de geïncludeerde artikelen ontbreekt. Ook de richtlijn van de Werkgroep Infectie Preventie (WIP)8
voldoet matig aan de AGREE II criteria.

De Resultaten

Brooks et al.(1)
onderzochten wat de beste methode is van uitzuigen van (geïntubeerde) patiënten
om complicaties te voorkomen. Er werden 162 artikelen geïncludeerd, waarvan één artikel relevant
voor onze onderzoeksvraag. De SR van Overend et al.²
is een update van de SR van Brooks.
In totaal werden 39 nieuwe artikelen toegevoegd, maar deze waren allemaal niet relevant voor
onze onderzoeksvraag. De SR van Thompson³
onderzocht welke interventies effectief zijn om
complicaties van het ETT te voorkomen of te verminderen. In totaal werden 95 artikelen geïncludeerd met ook slechts één relevant artikel voor onze onderzoeksvraag. Brooks, Overend en
Thompson baseren zich alle 3 op een retrospectief dossieronderzoek van Harris en Hyman.(5)
Ondanks dezelfde bron, verschillen hun aanbevelingen: Brooks en Overend doen geen uitspraak in
verband met de matige kwaliteit van de gevonden literatuur. Thompson daarentegen, adviseert
een aseptische techniek, zonder deze verder te specificeren. In de SR van Pedersen et al.(4) worden 77 artikelen geïncludeerd, waarvan 2 relevant voor deze CAT. Pedersen adviseert een niet-steriele
werkwijze. Harris en Hyman(5)
vergelijken het vóórkomen van luchtweginfecties tussen 10 ziekenhuizen die ingedeeld zijn op basis van hun werkwijze. In 4 ziekenhuizen wordt steriel gewerkt, in 3
ziekenhuizen niet-steriel en in 3 ziekenhuizen gemengd. Het aantal lage luchtweginfecties (LWI) is
respectievelijk 75%, 51.5% en 67,9%. De onderzoekers concluderen dat een niet-steriele werkwijze
voldoende is om een LWI te voorkomen. Speksnijder et al.6 vergelijkt de mate van kolonisatie
met exogene micro-organismen bij het gebruik van steriele handschoenen (176 patiënten) en
niet-steriele handschoenen (193 patiënten). Er werd geen statistisch significant verschil gevonden
(27.5% in de niet-steriele groep versus 25% in de steriele groep, p=0.592). De onderzoekers concluderen dat niet-steriele handschoenen volstaan. De richtlijn van Chaseling et al.(7)
adviseert steriele
handschoenen, terwijl de richtlijn van de WIP8 niet-steriele handschoenen adviseert. Aanvullend op de beperkte wetenschappelijke literatuur is gekeken naar 7 protocollen afkomstig uit de
Santeon ziekenhuizen en het protocol van de V&VN. Van de 7 Santeon protocollen schrijft alleen
het protocol van het OLVG, locatie Oost, het gebruik van steriele handschoenen voor. Het V&VN
protocol schrijft niet-steriele handschoenen voor.

Stap 4: Apply

De Conclusie

De aanbevelingen uit de geïncludeerde artikelen variëren. Echter, alle resultaten in overweging nemende, adviseren wij om niet-steriele handschoenen te gebruiken. Hierbij moet benadrukt worden dat het van groot belang is om een goede handhygiëne toe te passen bij het ETT: dus handen desinfecteren vóórdat schone niet-steriele handschoenen worden aangetrokken én na afloop van de handeling.

De Aanbeveling

• Gebruik schone, niet-steriele handschoenen en pas goede handhygiëne toe zowel voor als
na het endotracheaal toilet.
• Niveau van bewijs: B1, overeenkomend met Nederlandse richtlijn en praktijk

Stap 5: Assess

Toepassing in de praktijk

De overgang van steriele naar niet-steriele handschoenen zou een moeiteloze overgang kunnen zijn: er zijn geen redenen om aan te nemen dat de patiënt hiertegen bezwaar heeft, het reduceert de kosten en er is geen scholingsprogramma nodig.

Bronvermelding

1. Brooks D, Anderson CM, Carter MA, et al. Clinical practice guidelines for suctioning the airway of the
intubated and nonintubated patient. Canadian Respiratory Journal 2000;8(3):163-181.
2. Overend TJ, Anderson CM, Brooks D. et al. Updating the evidence base for suctioning adult patients: a
systematic review. Canadian Respiratory Journal 2009;16(3):e6-e17.
3. Thompson L. Suctioning Adults with an Artificial Airway: A Systematic Review. 2000 Joanna Briggs
Institute for Evidence Based Nursing and Midwifery, Adelaide, Australia.
4. Pedersen CM, Rosendahl-Nielsen M, et al. Endotracheal suctioning of the adult intubated patient-
-what is the evidence? Intensive Crit Care Nurs 2009;25(1):21-30.
5. Harris RB, & Hyman RB. Clean vs sterile tracheotomy care and level of pulmonary infection. Nursing
Research 1984;33(2):80-85.
6. Speksnijder H, Trogrlić Z, Lima A, et al. Endotracheal suctioning with nonsterile gloves and only when
necessary! Intensive Care Med 2015;41(8):1500-1.
7. Chaseling W, Bayliss SL, Rose K, et al. Suctioning an Adult ICU Patient with an Artificial Airway: A Clinical
Practice Guideline. Agency for Clinical Innovation NSW Government Version 2 2014 Chatswood, NSW,
Australia.
8. Werkgroep Infectie Preventie. Longontsteking bij beademende patiënten: niet-medicamenteuze
preventie. 2008

Geef een reactie