Safety check bij elke verpleegkundige dienstwissel.

algemene gegevens

Auteurs: Charlotte Tegel (Amsterdam UMC, locatie AMC)
Autorisator: Christine Dolman & Gert-Jan van Rhee
Datum: apr 2018

de aanbeveling

• Het is aan te bevelen om tijdens elke dienstwissel een safety check aan het bed van de
patiënt uit te voeren.
• Niveau van bewijs: A1

Stap 1: Ask

Klinisch Scenario

Elke patiënt die op een Cardiac Care Unit (CCU) is opgenomen, wordt met een monitor bewaakt en heeft een perifeer infuus. Daarnaast hebben de meer complexe patiënten frequent een arterielijn, centraal veneuze lijn (CVL), externe pacemaker, non invasieve beademing en drains. Ook wordt vaak, als onderdeel van de behandeling, hoog risico medicatie gegeven. Verpleegkundigen zijn verantwoordelijk voor o.a. het instellen van de medicatiepompen, de hoeveelheden van medische gassen, externe pacemaker en de bewakingsmonitor. Er kan tijdens het wisselen van diensten belangrijke informatie over het hoofd worden gezien. De vraag is of een safety check aan het bed van de patiënt kan bijdragen aan het ondervangen van verpleegkundige fouten.

PICO

P: Patiënten opgenomen op de CCU
I: Safety check aan het bed van de patiënt tijdens elke dienstwissel
C: Geen safety check aan het bed
O: Het aantal verpleegkundige fouten

Stap 2: Acquire

De Zoekstrategie

Search: PubMed en Cochrane tot 2018.
Zoektermen: Bedside shift handover, shift-to-shift, nurse to nurse handoff, bedside handoff,
nursing handover, patient safety, bed side safety check en errors.
Resultaten: 2 systematic reviews (SR)(1),(3), 1 interrupted time series (ITS)²
en 1 prospectieve observatie
studie(4).

Stap 3: Appraise

De Kritische Beoordeling

Methode van onderzoek:
De SRs van Smeulers et al.(1) en Mardis et al.³ zijn beoordeeld met de AMSTAR 2 tool. De ITS van Smeulers et al.² en de prospectieve observatie studie van Drach-Zahavy et al.4 zijn beoordeeld met de checklist voor kwalitatief onderzoek. Alle studies zijn goed uitgevoerd.

De Resultaten

Smeulers et al.(1) combineerden literatuuronderzoek met een experiment onder verpleegkundigen om een overdrachtshandleiding samen te stellen. Van de 27 gevonden SRs uit het literatuuronderzoek, voldeden 4 aan de inclusiecriteria. Hieruit zijn 18 voorlopige aanbevelingen opgesteld, waaronder de safety check van infuuspompen, infuuslijnen, drains, katheters en verband. Voor het experiment werden 20 verpleegkundigen van meerdere afdelingen gevraagd om deze aanbevelingen te beoordelen. De safety check kwam als meest gedragen aanbeveling naar boven.
In een tweede studie deed Smeulers et al.² onderzoek naar de implementatie van de safety check bij de verpleegkundige overdracht aan bed op een cardio-thoracale en een interne afdeling. In totaal werden 1175 overdrachten aan bed geïncludeerd (561 voor en 614 na invoering). De kwaliteit van elke overdracht werd m.b.v een Likertschaal door verpleegkundigen beoordeeld op de volgende aspecten: organisatie/efficiëntie; plaats en inhoud van de overdracht; communicatievaardigheden; klinisch oordeel en professionaliteit. Er was een trend tot een overall hogere kwaliteitsscore, maar
deze was alleen significant voor de aspecten organisatie/efficiëntie en inhoud van de overdracht. Na invoering kwamen er 247 (40.2%) overdrachten in aanmerking voor een safety check aan bed (bijv. infuus, drains of verband). In 185 (74.9%) gevallen was alles volgens verwachting. Bij 25 (10.1%) was de safety check aan bed niet uitgevoerd. Bij 31 gevallen waren er fouten opgemerkt die verdeeld werden over zes categorieën: drains (10/31; 32.2%), intraveneuze medicatie (9/31; 29.0%),
verband (3/31; 9.7%), apparatuur (2/31; 6.5%), algemene conditie (1/31: 3.2%) en overige bevindingen waaronder externe pacemakers (6/31; 19.4%). In aanvullende interviews gaven verpleegkundigen aan dat zij door de safety check een goed beeld van de patiënt hebben aan het begin van de dienst en dat dit bijdraagt aan de kwaliteit van de zorg. De enige belemmering vinden zij de tijd die een bedside safety check kost tijdens de dienstwisseling.
De SR van Mardis et al.³ beschrijft de relatie tussen overdracht interventies en patiënt uitkomsten. Van de gevonden 10774 artikelen, voldeden er 21 aan de inclusiecriteria. De volgende patiënt uitkomsten kwamen voor: valincidenten (n=7), incidenten (n=6), duur van opname (n=4), overlijden (n=4), code aanduidingen (n=4), medicatie fouten (n=4), medische fouten (n=3), complicaties (n=2), decubitus (n=2), uitgestelde ontslagen (n=2) en infecties (n=2). Meerdere artikelen melden een verbetering van de patiëntveiligheid a.g.v. de overdracht interventie(s). De resultaten zijn echter niet consistent en er is een grote heterogeniteit tussen de studies. Een belangrijke oorzaak van de fouten bleek miscommunicatie.
Drach-Zahavy et al.(4) onderzocht de relatie tussen verpleegkundige overdrachten en fouten in de volgende dienst. In totaal werden er 200 overdrachten geobserveerd op 5 verschillende interne afdelingen. In 23% van de overdrachten waren er fouten gemaakt met medicijn doseringen. Uit de analyse bleek dat het gebruik van overdrachtsmethoden, zoals een verbale overdracht met interactieve vragen en het aansnijden van onderwerpen door zowel de verpleegkundige die de dienst overdraagt als de verpleegkundige die de dienst overneemt, resulteerde in een significante vermindering van fouten (p<0.05).

Stap 4: Apply

De Conclusie

Uit de gevonden studies blijkt dat een bedside safety check kan bijdragen aan het reduceren van verpleegkundige fouten. Dankzij de safety check werden fouten tijdens de overdracht ontdekt, die mogelijk zonder safety check pas later of niet waren ontdekt. Miscommunicatie blijkt een belangrijke factor.

De Aanbeveling

• Het is aan te bevelen om tijdens elke dienstwissel een safety check aan het bed van de
patiënt uit te voeren.
• Niveau van bewijs: A1

Stap 5: Assess

Toepassing in de praktijk

Er wordt aangeraden om tijdens elke dienstwissel op de CCU de safety check aan het bed uit te voeren. Dit houdt in het samen controleren van o.a. de juiste stand bij infuuspompen, medische apparatuur, drains en externe pacemakers.

Bronvermelding

1. Smeulers M, Vermeulen H. Best of both worlds: combining evidence with local context to develop a nursing shift handover blueprint. Int J Health Care 2016;28(6):749-57.
2. Smeulers M, Dolman CD, Atema D, et al. Safe and effective nursing shift handover with NURSEPASS: An interrupted time series. Appl Nurs Res 2016;32(1):199-205.
3. Mardis M, Davis J, Benningfield B, et al. Shift to shift handoff effects on patient safety and outcomes: A systematic Review. Am J Med Qual 2017;32(1):34-42.
4. Drach-Zahavy A & Hadid N. Nursing handovers as resilient point of care: linking handover strategies to treatment errors in the patient care in the following shift. J Adv Nurs 2017;71(5):1135-45.

Geef een reactie